Farabi kimdir?

Farabi kimdir? nerede ve ne zaman doğdu?

Farabi 872 yılında Kazakistan topraklarında bulunan Seyhun kıyısındaki Farab şehrinde doğmuştur.

GENEL SANAT ÇİZGİSİ

Yorumları ve incelemeleri sayesinde Orta çağ İslam aydınları arasında Muallim-i Sani yada Hace-i Sani olarak bilinir. Bağdat, Halep ve Mısırda olduğu bilinmektedir. Farabi bütün eserlerini Arapça yazmıştır. Aristo‘nun temel eserlerinin bir çoğunu Arapça’ya yeniden çevirmiş bu eserlerin daha iyi anlaşılabilmesini sağlayan şerhler yazmıştır. Bu yanıyla İslam dünyasındaki antik felsefenin anlaşılmasına büyük katkı sağlamıştır. Aristo’nun temel mantık kitabı Organon’un tüm bölümlerini içeren çeviriler ve şerhler kaleme almıştır. Mantık ifadeleri, kullanılan dil ve bilgi ile ilişkili olduğundan Farabi’nin mantık dışında dil felsefesi ve Epistemoloji üzerinde de yoğun şekilde durduğu görülür. Farabi’nin çalışma alanlarından diğerleri doğa felsefesi, metafizik ve psikoloji olmuştur. Doğa anlayışı dönemin Batlamyusçu dünya merkezli görüşüne uygundur.

Farabinin eserleri nelerdir?

Ona atfedilen kitapların sayısı 100-160 arasındadır. Farabi El Kindi’nin kurucusu olduğu ve İslam felsefesi içinde rasyonel-aristocu eğilimi temsil eden Meşşailik akımının ikinci kurucusudur. İzinden giden pek çok düşünür ve alim olduğu için bazı felsefe tarihçilerine göre bir Farabi okulundan bile söz edilebilir.

Filozof Maymonides etkilendiği felsefeciler içinde en çok övgüyü ona yapar: “Mantık hakkındaki eserlerine gelince sadece Ebu Nase el-Farabi’nin eserlerinin çalışılması yeterlidir, onun tüm eserleri kusursuz ve mükemmeldir. O eserler incelenmeli ve anlaşılmalıdır. Çünkü o büyük bir adamdır”der.

Batıda Farabi’nin eserleri İbn-i Sina ve İbn-i Rüşd‘ün eserlerinden daha az tercüme edilmişse bile Farabi’nin eserleri Aristo düşüncesinin yeniden anlaşılmasında bir mihenk taşı olmuştur, arkadan gelen felsefi zenginliğe ilk açılımı yapmıştır. İbn-i Rüşd ve Endülüslü filozoflar onu mantık, psikoloji, siyaset konularında önemli bir otorite olarak görürler. Farabi ve sonraki dönemin kültürel atmosferi oldukça kozmopolittir. Farklı inançlardaki alimlerin ortak paydaları kadim ilimlerin tüm insanlığın ortak malı olduğu ve hiçbir gruba mal edilemeyeceği bir düşünce biçimiydi. Farabi’ye ilişkin en erken rivayet İbn-i Nedim’in Kitabu’l-Fihristinde yer alır ve Farabi hakkında çok az bilgi verir. Farabiyi daha detaylı anlatan biyografik eserler ise ancak ölümünden birkaç yüzyıl sonra yazıldı.

Farabi’den önce çok sayıda felsefe kitabı Yunanca ve diğer dillerden Arapça’ya çevrilmiş olmasına karşın bu eserler yetersizdi. Farabi’ye ait eserlerin büyük bir kısmı mantık ve dil felsefesi temelleri üzerine dayandırılır. Bunun dışında siyaset felsefesi, din,metafizik, müzik,psikoloji gibi alanlarda da önemli eserler vermiştir. Birçok Orta çağ aydını onun mantıktaki dehasını ve titizliğini onun ününün temeli olarak görür. Farabi dilin ortaya çıkışını felsefi bir tarzda biyolojik ve olgularla açıklar. Dilin kökeni ve gelişimi konusunu ondan önce hiçbir filozof onun kadar kabul edilebilir ve sağlam dayanaklarla açıklamamıştır. Farabi dilin bir defada değil aşama aşama ortaya çıktığını kabul eder , buda insan idrakinin gelişmesi ve ihtiyaçlarının artması ile olur. Farabi de Platon ve Aristo gibi İnsanın önce işaret dilini kullandığını, ikinci aşamada sesli konuşmaya geçtiğini düşünür.

Farabi’ eserlerinin bir kısmı 11. 12. yüzyılda Latinceye çevrilmiştir.